MR raporumda ne yazıyor?

Radyoloji raporu hastalar için yazılmış bir metin değildir. Bir uzman hekimden diğerine yazılmış, anlaşılırlık için değil kesinlik için tasarlanmış bir dille kaleme alınmış bir mesajdır. İlk kez okuduğunuzda neredeyse her cümle tehditkâr gelir. Bu sayfa, raporlarda en sık geçen terimleri açıklar.

Rapor, omurganızın nasıl göründüğünü anlatır. Neden ağrınız olduğunu anlatmaz. Bu iki soru aynı şey değildir ve şaşırtıcı sıklıkta birbiriyle karıştırılır.

Neden neredeyse her rapor değişiklik gösterir

Önce en önemli rakam. Büyük bir derleme çalışması, sırt ağrısı olmayan kişilerin MR görüntülerini değerlendirdi. 20 yaşındakilerin yaklaşık üçte birinde zaten disk yıpranması görülüyordu, 80 yaşındakilerin ise neredeyse tamamında. Disk taşması (bulging), şikâyeti olmayan 20 yaşındakilerin 100’de 30’unda, şikâyeti olmayan 80 yaşındakilerin ise 100’de 84’ünde bulundu.

Bunun anlamı şu: Raporunuzdaki değişiklikler büyük olasılıkla hiçbir şey hissetmeyen kişilerde de vardır. Bunlar, tıpkı beyaz saçlar gibi, normal yaşlanmanın bir parçasıdır. Sizin durumunuzda şikâyetlerinizin nedeni olup olmadıkları, ancak görüntü anlattıklarınızla ve muayenenin gösterdikleriyle örtüşüyorsa anlaşılır.

Bu nedenle Almanya’nın Ulusal Bel Ağrısı Bakım Kılavuzu (Nationale VersorgungsLeitlinie Kreuzschmerz), uyarı işaretleri olmayan sırt ağrısında görüntüleme yapılmasını açıkça önermez. Gerekli olmayan bir rapor, daha önce olmayan endişelere yol açabilir.

Bir rapor nasıl yapılandırılmıştır

1. Klinik soru (Fragestellung)Görüntü neden çekildi? Bu cümle radyolojiden değil, sevk eden muayenehaneden gelir.
2. Teknik (Technik)Hangi cihaz, hangi kesit düzlemleri, kontrast maddeli mi maddesiz mi. Sizin için nadiren önemlidir — ancak tedaviyi sürdüren muayenehane için önemlidir, çünkü görüntünün neyi gösterip neyi gösteremeyeceği buradan anlaşılır.
3. Bulgular (Befund)Asıl tanımlama, seviye seviye. Aşağıdaki sözlükteki terimler burada yer alır.
4. Değerlendirme (Beurteilung)Birkaç cümlelik özet. Zamanınız azsa bu bölümü okuyun.

Seviye bilgileri: L4/5, C5/6, Th12

Omurga yukarıdan aşağıya doğru üç bölümde numaralandırılır. C boyun omurgasını (servikal, C1’den C7’ye), Th veya BWK sırt omurgasını (torakal, Th1’den Th12’ye), L bel omurgasını (lomber, L1’den L5’e) ifade eder. Bunun altında sakrum gelir: S1‘den S5’e.

Eğik çizgiyle ayrılmış iki sayı, aradaki disk aralığını gösterir. Yani L5/S1, bel omurgasının en alttaki diski olup doğrudan sakrumun üzerindedir. Bu disk ve komşusu L4/5 en fazla yükü taşır ve bel fıtığının açık ara en sık görüldüğü seviyedir.

Seviye, ağrıyı nerede hissedeceğinizi önceden söyler. L5/S1 seviyesindeki bir fıtık tipik olarak S1 sinir köküne bası yapar ve bacağın arkasından ayak tabanına kadar şikâyetlere yol açar. C6/7 seviyesindeki bir fıtık C7 kökünü etkiler ve kolda orta parmağa kadar şikâyet yapar. Rapordaki seviye, şikâyeti hissettiğiniz yerle uyuşmuyorsa bu önemli bir ipucudur — çoğunlukla görüntüdeki değişikliğin neden olmadığına işaret eder.

Sözlük

Disk ile ilgili

• Kondroz, osteokondroz (Chondrose, Osteochondrose) — diskin yıpranması; osteokondrozda buna ek olarak komşu omur uç plaklarının da yıpranması. Bir yaşlanma bulgusudur, başlı başına bir hastalık değildir.
• Yükseklik kaybı (Höhenminderung) — disk, su kaybettiği için incelmiştir. Orta yaştan itibaren neredeyse herkeste görülür.
• Taşma (Bulging, Vorwölbung) — disk, tüm çevresi boyunca eşit biçimde dışarı taşar. Fıtık değildir.
• Protrüzyon (Protrusion) — sınırlı bir bölgede taşma; tabanı, dışarı çıkan kısımdan daha geniştir. Dış lifli halka (anulus) henüz tamamen yırtılmamıştır.
• Ekstrüzyon (Extrusion) — günlük dilde “bel fıtığı” ya da “boyun fıtığı” (Bandscheibenvorfall) denilen durum: doku lifli halkayı yırtarak dışarı çıkar ve çıkan kısım tabandan daha geniş ya da daha yüksektir.
• Sekestr (Sequester) — diskle bağlantısı kalmamış, kopmuş bir disk dokusu parçası. En kötü gibi görünür, ancak çoğu zaman gerileme olasılığı en yüksek olandır: Vücut serbest dokuyu sıklıkla kendisi eritir.
• Anulus yırtığı, anüler fissür, HIZ (Anulus-Riss, anuläre Fissur) — dış lifli halkada yırtık. Şikâyeti olmayanlarda da görülür.

Kanal içindeki konum ile ilgili

• Median, paramedian — ortada ya da ortanın hafif yanında.
• Subartiküler, lateral reses (subartikulär, lateral im Recessus) — sinir kökünün geçtiği yan girintide. Burada az miktarda doku bile belirgin şikâyetlere yol açabilir.
• Foraminal, ekstraforaminal (foraminal, extraforaminal) — sinir çıkış deliğinin içinde ya da dışında.
• Köke temas ediyor, bası yapıyor, kökü yerinden itiyor (tangiert, bedrängt, verlagert die Wurzel) — üç aşamalı bir derecelendirme: değiyor, sıkıştırıyor, yerinden oynatıyor. “Bası yapıyor” (bedrängt), şikâyetlerle en çok örtüşen ifadedir.

Kemik ve eklemler ile ilgili

• Spondilartroz, faset eklem artrozu (Spondylarthrose, Facettengelenksarthrose) — omurganın arkasındaki küçük eklemlerin yıpranması. Aynı şey için iki ayrı kelime.
• Spondilofit, osteofit, kenar çıkıntıları (Spondylophyten, Osteophyten, Randzacken) — omur kenarlarında kemik çıkıntıları. Vücudun, hareketli bir bölgeyi sabitleme çabası.
• Modic değişiklikleri tip I–III (Modic-Zeichen) — yıpranmış bir diskin yanındaki omur uç plaklarında sinyal değişiklikleri. Tip I aktif, tip II ve III ise iyileşmiş ya da yağlanmış olarak kabul edilir.
• Spondilolistezis, omur kayması (Spondylolisthesis, Wirbelgleiten) — bir omur, altındakine göre kaymıştır. Derecesi çoğunlukla Meyerding sınıflamasına göre dört aşamada belirtilir.
• Ligamentum flavum hipertrofisi (Ligamentum-flavum-Hypertrophie) — omurga kanalındaki sarı bağ kalınlaşmıştır. Darlığa sıkça katkıda bulunan bir nedendir.
• Baastrup fenomeni (Baastrup-Phänomen) — komşu dikensi çıkıntılar birbirine değer. Çoğunlukla yan bulgudur.

Darlık ile ilgili

• Spinal kanal darlığı (Spinalkanalstenose) — sinirlerin geçtiği omurga kanalı daralmıştır.
• Nöroforamen darlığı (Neuroforamenstenose) — tek bir sinir kökünün yan çıkış deliği daralmıştır.
• Reses darlığı (Recessusstenose) — kanaldaki yan girinti daralmıştır.
• Miyelon kompresyonu, miyelopati sinyali (Myelonkompression, Myelopathiesignal) — omuriliğin kendisi bası altındadır ya da sinyal değişikliği gösterir. Bu terim diğerlerinden daha ciddidir ve kısa sürede hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Kulağa geldiğinden daha zararsız ifadeler

• “Belirgin dejeneratif değişiklikler” (Deutliche degenerative Veränderungen) — görüntüdeki yıpranmanın derecesini anlatır, şikâyetlerinizin derecesini değil.
• “Kesin olarak dışlanamaz” (Nicht sicher auszuschließen) — radyolojik ihtiyat. Çoğunlukla şu anlama gelir: olası değil, ancak görüntü bunu kesin olarak açıklığa kavuşturamıyor.
• “… lehine bulgu yok” (Kein Anhalt für …) — iyi bir haber. Belirtilen duruma dair bir işaret yoktur.
• “Klinik bulgularla karşılaştırılması önerilir” (Korrelation mit der Klinik empfohlen) — tüm rapordaki en önemli cümle. Anlamı: Görüntü tek başına yeterli değil, şimdi muayene gerekiyor.

Bir raporda neler yoktur

Ne kadar acı çektiğinize dair bir ifade içermez. Prognoz (hastalığın gidişatına ilişkin öngörü) içermez. Tedavi önerisi içermez. Ve en önemlisi, ameliyatın gerekli olup olmadığı sorusuna yanıt içermez. Bu karar asla ekran başında değil, görüşmede ve fiziksel muayeneden sonra verilir — kas gücü, duyu, refleksler, hareket.

Raporu bizimle görüşmek isterseniz

Yalnızca yazılı raporu değil, görüntülerin kendisini de getirin. Radyoloji merkeziniz istediğinizde görüntüleri CD ya da başka bir veri taşıyıcıda size verir. Kesit görüntülerine birlikte bakar, terimleri açıklar ve bunlardan hangilerinin şikâyetlerinizle örtüştüğünü, hangilerinin örtüşmediğini size söyleriz.