Boyun fıtığı (servikal disk hernisi) nadiren yalnızca boyunda kendini gösterir. Tipik olan, omuzdan kola, belirli parmaklara kadar yayılan ve çoğu zaman geceleri en şiddetli olan ağrıdır. Bu sayfa boyun omurgasında belden farklı olanın ne olduğunu, ne zaman hızlı davranmanız gerektiğini ve hangi tedavilerin söz konusu olduğunu açıklar.
Boyun omurgasında da fıtıkların çoğu ameliyatsız düzelir. Belden farkı şudur: Burada omurga kanalının içinden omurilik geçer ve omuriliğin uyarı işaretleri, sıkışmış bir sinirinkinden farklı görünür.
Bu nedir?
Boyun omurgası (servikal omurga) yedi omur ve altı diskten oluşur; bunlar bel omurgasınınkilerden daha küçüktür, ancak aynı yapıdadır: sağlam bir lifli halkanın içinde yumuşak bir çekirdek. Halka yırtılırsa doku arkaya doğru çıkabilir ve iki yapıya bası yapabilir — yandan kola doğru çıkan sinir kökü ya da kanalın ortasındaki omurilik. İlk durum sıktır ve radikülopati olarak adlandırılır. İkincisi daha nadirdir, miyelopati olarak adlandırılır ve boyun omurgasının kendine özgü kuralları olmasının nedenidir.
En sık etkilenen seviyeler, en hareketli oldukları için C5/6 ve C6/7’dir. Raporunuzdaki terimleri MR raporu sayfamız açıklar. Burada da şu geçerlidir: Görüntüdeki bir fıtık, ancak hissettiklerinizle ve muayenenin gösterdikleriyle örtüşüyorsa bir tanıdır.
Hangi şikâyetler ortaya çıkar?
Sinir kökü ağrısı boyundan kürek kemiği üzerinden kola yayılır ve etkilenen kökün şeridini izler: C6 başparmak ile işaret parmağını ve dirseği bükücü kasları, C7 orta parmağı ve dirseği açan kasları, C8 yüzük parmağı ile küçük parmağı ve elin küçük kaslarını besler. Buna karıncalanma, uyuşukluk, bazen de kaldırma ya da kavramada güçsüzlük eklenir. Birçok kişi geceleri kolun rahat ettiği bir pozisyon bulamaz; kolu başın üzerine koymak çoğu zaman rahatlatır.
Omurilik bası altındaysa belirtiler farklı ve daha sessizdir: Eller beceriksizleşir — düğme iliklemek, yazı yazmak, bozuk para tutmak zorlaşır —, yürüyüş pamuk üstünde yürüyormuş gibi dengesizleşir, iki bacak da aslında ağrımadan sert ya da ağır hissedilir. Bu şikâyetler hafif olsalar bile kısa sürede değerlendirilmelidir.
Nedenler
Genç kişilerde çoğunlukla “yumuşak” fıtık söz konusudur: Çekirdek dokusu bir yırtıktan dışarı çıkar, çoğu zaman ani bir hareketten sonra ya da görünüşte bir gecede. Yaşla birlikte disk incelir, omur kenarlarında kemik çıkıntıları oluşur, küçük eklemler yıpranır — ve bu “sert” darlık, ileri yaştakilerde sinir kökünü yeni bir fıtıktan daha sık sıkıştırır. Kazalar nadiren nedendir.
Nasıl tespit edilir?
Önce görüşme: Ağrı nereye yayılıyor, hangi parmaklar karıncalanıyor, ne zorlaşıyor? Sonra her iki kolda kas gücü, duyu ve reflekslerin muayenesi; buna ek olarak yürüyüş, ellerin ince motor becerileri ve bacaklardaki refleksler — bunlar omuriliğin de etkilenip etkilenmediğini ortaya koyar.
MR; nörolojik kayıplarda, omurilik tutulumu belirtilerinde ve haftalarca süren şikâyetlerde tercih edilen incelemedir. Bilgisayarlı tomografi (BT) kemik çıkıntılarını daha net gösterir; nedenin gerçekten omurgada olup olmadığı belirsizse sinirlerin elektriksel ölçümü yardımcı olur. Çünkü koldaki ağrı ve karıncalanmanın birçok kaynağı vardır: omuz eklemi, el bileğinde ya da dirsekte sıkışmış bir sinir, daha nadiren kalp. Bu ayrım tanının bir parçasıdır.
Uyarı işaretleri
Saatler ya da günler içinde artan kol veya el felci, yeni ortaya çıkan yürüme dengesizliği ya da her iki elde beceriksizlik, idrar yapma bozukluğu ve her iki kolda ya da her iki bacakta aynı anda ortaya çıkan şikâyetleri hemen değerlendirtmelisiniz. Ateşle birlikte ya da düşme sonrası boyun ağrısı da kısa sürede hekime başvurmayı gerektirir. Daha fazlası Uyarı işaretleri sayfasında.
Konservatif (ameliyatsız) tedavi
Uyarı işareti ve önemli bir felç yoksa tedavi ameliyatsız başlar; etkilenenlerin çoğunda şikâyetler bu yolla düzelir. Hareket etmeye devam edin. Boyunluk ilk haftalarda rahatlatabilir, ancak sonrasında kademeli olarak bırakılmalıdır.
- Ağrı kesiciler — sınırlı bir süre için iltihap giderici ilaçlar; belirgin sinir ağrısında sinir uyarılabilirliğine etki eden ve başlangıçta yorgunluk yapabilen ilaçlar.
- Fizyoterapi — mobilizasyon, duruş eğitimi, daha sonra boyun ve kürek kemiği kaslarının güçlendirilmesi. İyi geliyorsa sıcak uygulama.
- Sinir köküne hedefli enjeksiyon (PRT, periradiküler tedavi) — görüntüleme eşliğinde iltihap giderici bir ilaç tahriş olmuş sinir kökünün yanına verilir; bu, ağrıyı birkaç hafta boyunca hafifletebilir. Boyun omurgasında yakında önemli damarlar geçtiği için bunun için belden daha sıkı özen kuralları geçerlidir; sizin durumunuzda enjeksiyonun anlamlı olup olmadığını muayeneden sonra konuşuruz. Bu tedaviyi muayenehanemizde uyguluyoruz.
- Multimodal ağrı tedavisi — aylarca süren şikâyetlerde birleşik bir tedavi söz konusu olabilir.
Ameliyat ne zaman düşünülür
Önemli ya da artan bir felçte ve ilerleyen şikâyetlerle seyreden miyelopatide kısa sürede ameliyat yapılır. Amaç, daha fazla hasarı önlemektir; oluşmuş kayıplar her zaman geri dönmez.
Planlı bir ameliyat, kol ağrısı tutarlı bir tedaviye rağmen haftalarca sürüyorsa, MR bulgusu muayeneyle uyuşuyorsa ve siz müdahaleyi istiyorsanız düşünülür. Yayılma ve nörolojik kayıp olmadan tek başına boyun ağrısı, disk ameliyatı için bir neden değildir. Her kararın bir parçası da ameliyat edilmezse sürecin nasıl ilerleyeceği sorusudur.
Cerrahi seçenekler
En sık uygulanan yöntem, diskin önden çıkarılması ve yerine bir yer tutucu konulmasıdır: anterior (ventral) diskektomi ve cage (kafes). Bu müdahaleyi uyguluyoruz; ayrıca sinir çıkış deliğinin genişletildiği ve gerektiğinde segmentin küçük implantlarla stabilize edildiği arkadan yaklaşımları da. Hangi yaklaşımın uygun olduğu, darlığın nerede olduğuna ve omuriliğin etkilenip etkilenmediğine bağlıdır.
- SüreçGenel anestezi altında boynun ön tarafındaki kısa bir cilt kesisinden omurgaya ulaşılır. Disk çıkarılır, sinir kökü ve omurilik mikroskop altında rahatlatılır. Aradaki boşluğa plastik ya da titanyumdan bir yer tutucu yerleştirilir, gerekirse küçük bir plakla sabitlenir; bu, yüksekliği korur ve omurların aylar içinde kaynaşmasını sağlar. Hastanede kalış çoğunlukla birkaç gündür.
- RisklerGenel olarak enfeksiyon, kanama, tromboz, anestezi riskleri. Müdahaleye özgü: çoğunlukla geçici olan yutma güçlüğü ve ses kısıklığı, nadiren kalıcı ses teli zayıflığı; hızla tedavi edilmesi gereken boyunda kanama; sinir zarının (dura) yaralanması; çok nadir ancak ağır seyreden sinir kökü ya da omurilik hasarı; kemik kaynamasının gerçekleşmemesi; implantın yer değiştirmesi; yıllar içinde komşu seviyelerde daha fazla yıpranma. Bunlardan hangilerinin sizin durumunuzda ağırlık taşıdığını müdahaleden önce konuşuruz.
- Sonraki tedaviAmeliyatın ertesi günü ayağa kalkılır. Sert bir boyunluk çoğunlukla gerekmez. Birkaç hafta boyunca ağır yük ve ani baş hareketleri yapılmaz, ardından boyun ve omuz kuşağı için fizyoterapi. Kontrol röntgeni omurların kaynaşıp kaynaşmadığını gösterir. Bizde bir kontrol muayenesi sürecin parçasıdır.
Sabit yer tutucu yerine hareketi koruyan bir disk protezi, uygun bulgularda söz konusu olabilir; komşu yapılarda ileri yıpranma varsa uygun değildir.
Alternatifler
Nörolojik kayıp olmadan yalnızca sinir kökü ağrısı varsa en önemli alternatif, hekim gözetiminde beklemektir: kas gücü ve duyunun kontrolü, ağrı tedavisi, hareket, gerekirse enjeksiyon. Miyelopatide beklemek yalnızca sık aralıklı kontrol altında savunulabilir, çünkü bir kötüleşme geri alınamayan zamana mal olur. Size ameliyat önerildiyse ve emin değilseniz bizden ikinci görüş alabilirsiniz.
Sonrası nasıl ilerler
Boyun omurgasındaki sinir kökü ağrısı, etkilenenlerin çoğunda ameliyatlı ya da ameliyatsız haftalar ile birkaç ay içinde düzelir. Karıncalanma ve uyuşukluk daha uzun sürer ve bir miktar kalıcı olabilir; hafif bir güçsüzlük sıklıkla düzelir, ancak her zaman tamamen değil. Miyelopatide her tedavinin amacı kötüleşmeyi önlemektir — bu nedenle sessiz belirtilerin erken ciddiye alınması daha da önemlidir. Kendi başınıza yapabilecekleriniz: ekran başında çalışırken ara vermek, başı düzenli olarak hareket ettirmek, kürek kemikleri arasındaki kasları güçlendirmek. Ve günde bir kez her iki elinizi kontrol edin: yumruk yapmak, parmakları açmak, bir düğme iliklemek. Bunlar kötüleşiyorsa bize başvurun.
Sık sorulan sorular
Boyun fıtığı bel fıtığından daha tehlikeli mi?
İlke olarak değil. Fıtıkların çoğu yalnızca bir sinir kökünü etkiler ve ameliyatsız iyileşir. Omurilik bası altındaysa durum farklıdır; o zaman hızlı bir değerlendirme gerekir.
Boyunluk takmalı mıyım?
İlk haftalarda, özellikle geceleri rahatlama sağlayabilir; bir çalışmada erken dönemde fizyoterapiyle benzer etkinlikte bulunmuştur. Kaslar zayıfladığı için sürekli kullanımı anlamlı değildir — sonrasında kademeli olarak bırakın ve harekete geçin.
Baş dönmem boyun omurgasından mı kaynaklanıyor?
Baş dönmesinin birçok nedeni vardır ve boyun omurgası bunların nadir ve tartışmalı olanlarından biridir. Bir fıtık baş dönmesini kural olarak açıklamaz; baş dönmesi için önce aile hekimine, kulak burun boğaz hekimine ya da nörolojiye başvurulmalıdır.
Ameliyattan sonra ne zaman yeniden araba kullanabilirim?
Başınızı ağrısız olarak her yöne çevirebildiğiniz, artık güçlü ağrı kesicilere ihtiyaç duymadığınız ve ani fren yapabileceğinize güvendiğiniz andan itibaren. Bunun ne zaman olacağını kontrol muayenesinde konuşuruz.